árni.annáll.is

Hjalti Rúnar Ómarsson @ 17/2/2008 16.37

Ég hef ekki nennt að lesa mikið, en þessi stutta færsla um Richard Swinburne vakti athygli mína. Ég man ekki hvort Dawkins segi að Swinburne tali fyrir guðfræðinga almennt og ég efast um það. Það sem mér fannst merkilegt var þetta:

…they [guðfræðingar] don’t recognise the God he [Swinburne] talks about.

Mér finnst þetta merkilegt í ljósi þess að Swinburne talar um gamla góða guð kristinnar trúar.

Matti @ 17/2/2008 22.37

Árni hlýtur að mótmæla þessum skrifum Highton, enda er Swinburne að mati Árna “einn af fremstu bresku trúarheimspekingunum um þessar mundir” #.

Hjalti Rúnar Ómarsson @ 18/2/2008 00.30

Á amazon er hægt að skoða fyrstu síðurnar í bók Swinburnes The Existence of God. Á blaðsíðu sjö segir Swinburne frá guðinum sem hann talar um:

…a person without a body (i.e. a spirit) who necessarily is eternal, perfectly free, omnipotent, omniscient, perfectly good, and the creator of all things.

Kannast guðfræðingar virkilega ekki við þennan guð?

Hjalti Rúnar Ómarsson @ 18/2/2008 20.13

Kannast guðfræðingarnir á annáll.is ekki við þennan guð?

Mér finnst líka merkilegt að honum virðist vera mjög illa við þessa skilgreiningu Dawkins á guði:

a superhuman, supernatural intelligence who deliberately designed and created the universe and everything in it, including us.

Um þetta segir hann meðal annars:

If you’ve been holding your breath, wondering whether Christian claims about God are going to receive a devastating blow from Dawkins’ arguments, this is the point where you can breathe again, deeply and slowly. This is the point where it turns out that Dawkins is not talking about what we mean by ‘God’ at all.

Síðan fer hann að tala um að tala um að þarna geri Dawkins ranglega ráð fyrir því að guð sé ekki “an explanatory hypothesis” og að hann sé í raun að tala gegn sköpunarsinnum.

Mér þætti gaman að vita hvort þetta sem Dawkins segir um guð passi ekki fullkomlega við kenningar kristinnar trúar um guð.

Matti @ 18/2/2008 21.54

Hjalti, líklega þekkja þeir ekki þennan guð. Þeirra guð er aldrei sá sem aðrir eru að tala um heldur eitthvað óljóst annað.

Árni, hefur þú lesið The God delusion?

Torfi Stefánsson @ 19/2/2008 11.39

Hjalti og Matti! Ekki veit ég af hverju ykkur er ekki svarað, því ljóst er a.m.k. að Árni er á svæðinu, eins og greinin hans um guðgræðigróskuna ber glöggt vitni. Tregðan hlýtur að byggjast á því sem Matti gefur í skyn, þ.e. að Árni eigi í erfiðleikum með að skilgreina guðshugtakið. Það hefur vafist fyrir fleirum en honum, meira að segja Guði sjálfum í brennandi runnanum þegar hann var spurður hver hann væri: “Ég er sá sem ég er.”
Skilgreining Swinburns er hin gamla góða sem byggir á játningum 4. aldar: “omnipotent, omniscient” o.s.frv. Hins vegar sýnir notkun hans á hugtaksinu “person” vandamálið í hnotskurn. Kristin kirkja og þar af leiðandi guðfræðin hefur þurft að hafa þetta persónuhugtak í eftirdragi alla tíð, án þess að geta útskýrt það til hlýtar fyrir fólki. Ég skil það t.d. ekki þótt ég sé hálærður í fræðunum!

En það sem mig langar til að skrifa um hér er að steinarnir hrópa þegar reynt er að mæta umræðu um guðshugtakið með þögninni. Þessi þögn slær nokkuð skökku við fyrst það er svo mikil gróska í guðfræðinni þessa daganna. Eða er það kannski bara svo að gróskan fari fram í lítilli klíku sem talar ekki við neina sem eru fyrir utan hana, hvað þá nokkra vantrúargemlinga sem reyna að koma af stað illindum?
Ég er að minnsta kosti þeirrar skoðunar að hin “guðfræðidlega gróska”, ef einhver er, eigi sér stað í fílabeinsturni þar sem aðeins fáir útvaldir taka þátt – og lítið sem ekkert tillit er tekið til umræðunnar úti í samfélaginu eða innan annarra háskólagreina.
Þetta er sama ástand og einkennir kirkjuna. Hún einangrast í sínum fílabeinsturni því hún leyfir ekki nútímanum að koma inn fyrir dyrnar og setja mark sitt á starf hennar.

Árni Svanur @ 19/2/2008 15.11

Ég bið ykkur og lesendur annálsins að lesa ekkert inn í þögn mína annað en að ég hef mikið að gera og hef að sinni ekki tíma til að taka þátt í þessum umræðum. Stundum þarf að forgangsraða og nú er forgangsröðunin sú að umræður hér á annál komast ekki á dagskrá (þótt ég freisti þess kannski að skrifa stöku færslu). Þessu reyndi ég að koma að í annarri færslu, en það ítrekast hér með.

Hjalti Rúnar Ómarsson @ 19/2/2008 16.45

Torfi, ég helda að vandamálið sé ekki það að það sé svona erfitt að skilgreina “guðshugtakið”. Málið er einfaldlega það að Swinburne og Dawkins nota báðir við skilgreiningar sem passa fullkomlega við “gamla góða guð kristinnar trúar”. Higton segir af einhverjum ástæðum að guðfræðingar kannist ekki við þennan guð. Eru breskir guðfræðingar upp til hópa ókristnir?

Kannski hafa Dawkins og Swinburne ekki lesið nógu mikla guðfræði til þess að átta sig á því að guð er dýpt eða grundvöllur allrar verundar, er það málið?

Higton er í Fílabeinsturni og kvartar yfir því að annað fólk sé ekki upp í turninum með honum.

Torfi Stefánsson @ 19/2/2008 19.22

Ég veit ekkert um þetta mál, Hjalti. Haltu frekar áfram að spyrja Árna. Hann virðist vera specialisti í breskum guðfræðingum (mér hefur alltaf leiðst þeir).
Annars virðist þessi Higton vera ágætur. Hann ver að minnsta kosti breska erkibiskupinn umdeilda og tekur undir með honum að sömu lög þurfi ekki endilega að gilda um allt fólk (múslimar megi hafa sín Shira-lög meðan þau ganga ekki þvert á landslög).
Er það annars þín skilgreining á Guði, að hann sé “dýpt eða grundvöllur allrar verundar”? Ef svo er þá verð ég að viðurkenna að hún sé nokkuð góð!

Torfi Stefánsson @ 20/2/2008 19.03

Það er alveg ljóst að Árni Svanur hefur svo mikið að gera að hann má ekkert vera að því að fylgja eftir umræðu sem hann kom þó sjálfur á.
Í öllu sínu annríki hefur hann þó haft tíma til að setja tvær aðrar færslur á annálinn en passar sig á því að gefa ekki kost á umræðu í tengslum við þær færslur.

Önnur þeirra fjallar um mjög svo merkilega hluti eða um fyrirlestur um “undirlífshugmyndir” Paul Tillichs. Svona til glöggvunar er Tillich þessi guðfræðingur en ekki specialisti í kven- eða kynsjúkdómafræðum. Það er fyrirlesarinn, Sigríður Guðmarsdóttir, hins vegar en hún mun hafa skrifað doktorsrtigerð í guðfræði um þessi undirlífsfræði.
Í tilkynningu um fyrirlestur hennar um þessi mál kemur fram að hún skoði “undirdjúp Tillich með gleraugum undirlífsins”. Okkur er meira að segja sá greiði gerður að vera upplýst um hvað þessi merku fræði fela í sér, þó svo að ég sé reyndar litlu nær:
“hún skilgreinir undirlíf á þann hátt að það hafi almennt með líkamsdýpt að gera en sértækt að gera með fylgsni kvenmannsins.”

“Líkamsdýpt” og “fylgsni” kvenmannsins. Hvað ætli það sé nú? Nýtt og “forfínað” orðfæri um kvenmannssköp? Undirlífshugmyndir Tillichs eru þá annað og fínna orð yfir kynóra hans?

Nú ætlast ég auðvitað ekki til þess að Árni Svanur svari þessu því hann er jú svo önnum kafinn maður. En við hvað ætli hann sé annars svona önnum kafinn? Það væri spennandi að fá að vita.

Árni Svanur @ 20/2/2008 21.03

Þeir sem fylgjast með þessum annál hafa væntanlega tekið eftir því að upp á síðkastið hef ég skrifað heilmikið af stuttum færslum sem geyma vísanir á efni á öðrum vefjum. Þetta geri ég í tvennum tilgangi:

a. Til að halda til haga vísunum á efni sem mér þykir áhugavert
b. Til að vísa lesendum annálsins (sem ég held reyndar að séu ekki svo margir) á þetta efni

Stundum er um að ræða efni sem ég hef legið yfir sjálfur og kynnt mér rækilega. Stundum efni sem ég hef rekist á. Stundum er ég sammála því sem þar stendur. Stundum ekki.

Hér hefur nú spunnist all-langur umræðuþráður út frá einni svona færslu. Hún geymir vísun á færsluflokk á annál Mike Highton, sem er breskur guðfræðingur. Ég hef ekki lesið allar færslurnar í þessum flokki og hef ekki heldur lesið bókina sem flokkurinn fjallar um. Ég hef hinsvegar áhuga á hvoru tveggja og raunar líka á umræðunni sem hefur spunnist um þessa tilteknu bók. Af þeim sökum hef ég haldið til haga nokkrum svona tenglum (hér og annars staðar). Þegar rými skapast fyrir lestur á þessu efni og íhugun um það er aldrei að vita nema eitthvað rati á annálinn.

Að öðru.

Ég skrifaði í færslunni um Guðfræðigrósku (sem ég veit að Torfi hefur a.m.k. lesið hluta af):

Ég ætla að freista þess að gera það með því að leggja minni áherslu á annálinn sem samskiptavettvang, en meiri áherslu á hann sem vettvang til miðlunar. Það er kannski ágætis tilbreyting á föstu.

Þetta átti nú að vera kýrskýrt, en er það kannski ekki. Og til að undirstrika þetta ákvað ég líka að bjóða ekki upp á umræðu um litlu færslurnar, sem geyma aðallega vísanir á efni á öðrum vefjum. Það má alveg endurskoða það, svo fremi sem umræðan fær að snúast um efnið sem vísað er á en ekki persónu mína, skoðanir, þekkingu og annir – eins og mér virðist hafa verið raunin hér

Að því þriðja:

Skýringa á undirdjúpum og undirlífi er best að leita hjá Sigríði. Ég bið Torfa einnig að virða það að þegar ég býð ekki upp á umræður um efni færslu er sjálfgefið að sú umræða á ekki heldur að fara fram við aðra færslu.

Loks að önnunum:

Þessa dagana er ég að byrja aftur að vinna eftir fæðingarorlof. Ég þarf af þeim sökum setja mig inn í mörg (spennandi) mál. Ég reyni líka (eftir fremsta megni) að sinna rannsóknum á sviði guðfræði og kvikmynda. Á skrifborðinu mínu eru nokkrar afar áhugaverðar bækur sem hafa komið út um þau efni upp á síðkastið (ein af þeim er greinasafnið Reframing Theology and Film sem væri gaman að rita nokkrar færslur um).

Umfram allt er það þó raunin að eftir nokkra mánuði í fæðingarorlofi, í notalegum fjölskyldutakti með dætrum og eiginkonu, vil ég gjarnan skapa gott rými fyrir fjölskylduna.

Og þá þarf stundum að fórna einhverju öðru.

Svo sem sem ummælunum.

Matti @ 21/2/2008 09.19

Ég hef fylgst með þessum annál lengi. Það er ekkert nýtt að þú komir þér undan því að svara spurningum. Þessi afsökun þín er ekkert verri en aðrar.

Torfi Stefánsson @ 21/2/2008 12.35

Nei, ég tek undir með Matta. Þessi afsökun þín Árni er ekkert verri en þær fyrri, eflaust betri að því leyti að hún er hógværlega orðuð. Hins vegar er spurning af hverju er verið að efna til umræðu ar sem málshefjandi leggur síðan ekkert orð í belg. Ég ráðlegg þér því annaðhvort að fylgja þeim málum eftir sem þú bryddar upp á eða láta það vera að hefja máls á þeim.

[Innskot ÁSD: Þessi færsla fjallar í upphafi um efni sem breski guðfræðingurinn Mike Highton hefur skrifað. Hún fjallar ekki um starfsmannahald kirkjunnar eða það hvernig fólk sinnir starfi sínu. Sá hluti ummæla Torfa sem lýtur að því hefur verið tekinn út.]

Árni Svanur @ 21/2/2008 14.37

Kannski liggur vandinn í því að ég leit ekki svo á að ég væri að hefja máls á umræðu, en ábendingin er réttmæt Torfi. Af þeim sökum hef ég nú lokað fyrir ummæli á nýjum færslum og mun opna fyrir ummæli þegar ég vil umræðu. Þar með ætla ég líka að loka fyrir ummæli hér og láta þessu lokið að sinni.